در تاریخ بازارهای مالی، نام‌هایی هستند که نه فقط به دلیل ثروت‌اندوزی، که به خاطر بنیان‌گذاری یک مکتب فکری برای همیشه جاودانه می‌شوند. بنجامین گراهام (Benjamin Graham) بدون تردید یکی از این چهره‌های بی‌بدیل است. او را به حق "پدر سرمایه‌گذاری ارزشی" (Father of Value Investing) می‌نامند . مردی که برای اولین بار به سرمایه‌گذاری در سهام، چهره‌ای علمی و نظام‌مند بخشید و نسلی از بزرگترین سرمایه‌گذاران جهان، از جمله وارن بافت افسانه‌ای، را تربیت کرد. در این مقاله، با زندگی، شخصیت، اصول و استراتژی‌های بنجامین گراهام آشنا می‌شویم.

بنجامین گراهام کیست؟ از فقر تا ریاست وال‌استریت

بنجامین گراهام در سال ۱۸۹۴ در لندن متولد شد و یک سال بعد خانواده‌اش به نیویورک مهاجرت کردند . دوران کودکی او با تراژدی و سختی عجین بود. پدرش که یک مغازه چینی‌فروشی داشت، درگذشت و خانواده در بحران مالی سال ۱۹۰۷ تقریباً تمام سرمایه خود را از دست داد . این تجربه تلخ از کودکی، تأثیر عمیقی بر جهان‌بینی اقتصادی گراهام گذاشت و او را برای همیشه به دنبال امنیت و "حاشیه امن" در سرمایه‌گذاری کشاند .

او با پشتکار و هوش سرشار، موفق به دریافت بورسیه تحصیلی از دانشگاه کلمبیا شد و در سال ۱۹۱۴ و در سن ۲۰ سالگی فارغ‌التحصیل گردید . گراهام بلافاصله جذب وال‌استریت شد و در شرکت کارگزاری "نیوبورگر هندرسون اند لوب" (Newburger, Henderson & Loeb) کار خود را با حقوق ۱۲ دلار در هفته آغاز کرد . استعداد خارق‌العاده او در تحلیل اوراق بهادار خیلی زود خود را نشان داد. او در عرض شش سال به شراکت در آن شرکت رسید و تا ۲۵ سالگی سالانه ۵۰۰,۰۰۰ دلار (معادل میلیون‌ها دلار امروز) درآمد داشت . در سال ۱۹۲۶، او با جروم نیومن (Jerome Newman) مشارکت خود را آغاز کرد و شرکت "گراهام-نیومن" (Graham-Newman Corporation) را تأسیس نمود که برای سه دهه بعد یکی از موفق‌ترین صندوق‌های سرمایه‌گذاری آمریکا بود .

اما موفقیت اولیه او با سقوط بزرگ ۱۹۲۹ به تلخ‌ترین شکل ممکن به چالش کشیده شد. گراهام که در اوج رونق بازار بود، تقریباً تمام دارایی خود را در این سقوط از دست داد . این شکست مالی، نقطه عطف زندگی او شد. او مصمم شد تا روشی علمی و اصولی برای سرمایه‌گذاری ابداع کند که از تکرار چنین فاجعه‌ای جلوگیری نماید. حاصل این تلاش، تدریس در دانشگاه کلمبیا و خلق آثاری ماندگار شد که تا به امروز چراغ راه سرمایه‌گذاران جهان است.

دو کتاب مقدس سرمایه‌گذاری ارزشی

بنجامین گراهام دو کتاب نوشت که نه تنها در زمان خود انقلابی بودند، بلکه هنوز پس از گذشت نزدیک به یک قرن، به عنوان "انجیل" سرمایه‌گذاران ارزشی شناخته می‌شوند.

۱. "تحلیل اوراق بهادار" (Security Analysis) - ۱۹۳۴

این کتاب که با همکاری دیوید داد (David Dodd) نوشته شد، اولین اثر جدی در تاریخ بود که به تحلیل اوراق بهادار، چهره‌ای آکادمیک و نظام‌مند بخشید . در دورانی که بازار سهام بیشتر به محل قمار و سفته‌بازی شباهت داشت، گراهام و داد برای اولین بار مفهوم "ارزش ذاتی" (Intrinsic Value) را مطرح کردند. آنها به سرمایه‌گذاران آموختند که به جای توجه به نوسانات هیجانی قیمت سهام، باید به ارزش واقعی یک کسب‌وکار بر اساس دارایی‌ها، سودآوری و قدرت مالی آن توجه کنند . این کتاب هنوز هم در دانشکده‌های معتبر کسب‌وکار جهان تدریس می‌شود .

۲. "سرمایه‌گذار هوشمند" (The Intelligent Investor) - ۱۹۴۹

این کتاب نسخه ساده‌شده و عمومی‌تر "تحلیل اوراق بهادار" است که گراهام آن را برای سرمایه‌گذاران عادی نوشت. وارن بافت این کتاب را "بهترین کتابی که تا به حال در مورد سرمایه‌گذاری نوشته شده است" می‌خواند . بافت جمله معروفی دارد: «از میان تمام سرمایه‌گذاری‌هایی که تا به حال انجام داده‌ام، خریدن کتاب بن (گراهام) بهترینشان بود (به جز خریدن دو تا مجوز ازدواجم)!» . "سرمایه‌گذار هوشمند" با زبانی ساده و با استفاده از تشبیهات و داستان‌های جذاب، مفاهیم عمیق سرمایه‌گذاری ارزشی را توضیح می‌دهد.

مفاهیم بنیادین فلسفه گراهام

فلسفه سرمایه‌گذاری بنجامین گراهام بر چند مفهوم کلیدی استوار است که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم:

۱. آقای بازار (Mr. Market)

گراهام برای توضیح نوسانات غیرمنطقی بازار، شخصیتی خیالی به نام "آقای بازار" (Mr. Market) خلق کرد . تصور کنید شما و آقای بازار در یک کسب‌وکار شریک هستید. هر روز، آقای بازار به سراغ شما می‌آید و پیشنهادی برای خرید سهم شما یا فروش سهم خودش به شما می‌دهد. مشکل اینجاست که آقای بازار از نظر روحی ثبات ندارد. گاهی بسیار خوشبین است و قیمت‌های گزافی پیشنهاد می‌کند و گاهی چنان بدبین می‌شود که حاضر است سهم خود را به هر قیمتی که شده بفروشد .

نکته اینجاست: شما مجبور نیستید پیشنهاد او را بپذیرید. می‌توانید نادیده‌اش بگیرید یا از بدبینی او برای خرید ارزان و از خوشبینی‌اش برای فروش گران استفاده کنید. گراهام می‌گوید: «سرمایه‌گذار نباید اجازه دهد آقای بازار برایش تصمیم بگیرد. او باید از آقای بازار استفاده کند، نه اینکه توسط او هدایت شود.» .

۲. ارزش ذاتی (Intrinsic Value)

ارزش ذاتی، هسته اصلی فلسفه گراهام است. او معتقد بود هر سهم، یک ارزش ذاتی دارد که بر اساس دارایی‌های شرکت، سودآوری، قدرت سوددهی و سلامت مالی آن تعیین می‌شود . این ارزش ممکن است با قیمت روز سهام در بازار متفاوت باشد. وظیفه سرمایه‌گذار هوشمند این است که بتواند ارزش ذاتی را محاسبه کند و منتظر بماند تا آقای بازار سهام را با قیمتی بسیار پایین‌تر از این ارزش به او عرضه کند.

۳. حاشیه امن (Margin of Safety)

شاید مهم‌ترین و مشهورترین مفهومی که گراهام به دنیای سرمایه‌گذاری هدیه کرد، "حاشیه امن" است . این مفهوم، تفاوت بین قیمت خرید یک سهام و ارزش ذاتی آن است. گراهام معتقد بود هرگز نباید سهامی را حتی با ارزش ذاتی بالا، به هر قیمتی خرید. باید فاصله قابل توجهی بین قیمت خرید و ارزش ذاتی وجود داشته باشد تا در صورت اشتباه در محاسبات یا بروز اتفاقات غیرمنتظره، سرمایه شما در امان بماند. به عبارت دیگر، حاشیه امن همان "ضریب اطمینان" سرمایه‌گذاری است .

۴. سرمایه‌گذاری در مقابل سفته‌بازی

گراهام اولین کسی بود که به صورت دقیق، مرز بین سرمایه‌گذاری و سفته‌بازی را مشخص کرد. تعریف معروف او این است: «یک عملیات سرمایه‌گذاری، عملیاتی است که پس از تحلیل دقیق، امنیت اصل سرمایه و بازدهی مناسب را تضمین کند. عملیاتی که این الزامات را برآورده نکند، سفته‌بازی است.» . این تمایز، سرمایه‌گذاران را از ورود به معاملات پرخطر و هیجانی برحذر می‌دارد.

اصول و استراتژی‌های سرمایه‌گذاری بنجامین گراهام

گراهام برای پیاده‌سازی فلسفه خود، مجموعه‌ای از قوانین و معیارهای مشخص را تدوین کرد :

۱. اصول چهارگانه برای انتخاب سهام (از کتاب سرمایه‌گذار هوشمند)

• تنوع‌بخشی متعادل: پرتفوی باید شامل ۱۰ تا ۳۰ سهام باشد تا ریسک به اندازه کافی کاهش یابد .

• شرکت‌های بزرگ، شاخص و با ثبات مالی: گراهام به سراغ شرکت‌های بالغ و باثبات می‌رفت، نه شرکت‌های کوچک و پرریسک .

• سابقه طولانی پرداخت سود نقدی (Dividend): شرکت‌های با سابقه پرداخت سود نقدی مداوم، از ثبات و سودآوری قابل پیش‌بینی‌تری برخوردارند .

• قیمت خرید محدود به میانگین سود: هرگز برای خرید سهام، بیش از ۲۵ برابر میانگین سود ۷ سال اخیر و ترجیحاً بیش از ۲۰ برابر آن پرداخت نکنید .

۲. معیارهای کمی گراهام (Graham's Screens)

گراهام برای شناسایی سهام‌های ارزنده، معیارهای عددی مشخصی داشت :

• نسبت قیمت به سود (P/E) کمتر از ۴۰ درصد بالاترین P/E پنج سال اخیر.

• بازده سود نقدی (Dividend Yield) حداقل دو سوم بازده اوراق قرضه درجه یک.

• قیمت سهام کمتر از دو سوم ارزش دفتری (Book Value) هر سهم.

• نسبت جاری (Current Ratio) بالاتر از ۲ (دارایی جاری دو برابر بدهی جاری).

• رشد سود حداقل ۷ درصد مرکب در ۱۰ سال اخیر.

۳. فرمول گراهام و "عدد گراهام"

گراهام فرمولی برای تخمین ارزش ذاتی سهام ارائه داد که بعدها به "عدد گراهام" (Graham Number) معروف شد :

عدد گراهام = √ (۲۲.۵ × EPS × BVPS)

در این فرمول، EPS سود هر سهم و BVPS ارزش دفتری هر سهم است. عدد ۲۲.۵ از ضرب ۱۵ (حداکثر P/E مجاز) در ۱.۵ (حداکثر نسبت قیمت به ارزش دفتری) به دست می‌آید. این عدد، حداکثر قیمتی را نشان می‌دهد که یک سرمایه‌گذار محافظه‌کار می‌تواند برای یک سهام بپردازد.

عملکرد درخشان گراهام-نیومن

صندوق گراهام-نیومن که گراهام آن را از سال ۱۹۲۶ تا ۱۹۵۶ مدیریت کرد، عملکردی خیره‌کننده داشت. این صندوق در طول این ۳۰ سال که شامل رکود بزرگ و جنگ جهانی دوم بود، بازدهی متوسط سالانه حدود ۱۷٪ را برای سرمایه‌گذاران خود به ارمغان آورد . این دستاورد در آن شرایط دشوار اقتصادی، گواهی بر قدرت و اعتبار روش‌های گراهام است. یکی از معروف‌ترین سرمایه‌گذاری‌های او، خرید ۵۰٪ از سهام شرکت بیمه Geico در سال ۱۹۴۸ به مبلغ حدود ۷۳۶,۰۰۰ دلار بود؛ شرکتی که بعدها به بخشی از امپراتوری برکشایر هاتاوی وارن بافت تبدیل شد .

میراث گراهام و شاگردانش

بنجامین گراهام در سال ۱۹۵۶ بازنشسته شد و صندوق خود را بست . اما میراث او از طریق شاگردان برجسته‌اش تا ابد زنده ماند. بزرگترین شاگرد او، وارن بافت بود که در کلاس‌های گراهام در کلمبیا شرکت کرد و سپس دو سال در گراهام-نیومن کار کرد . بافت همواره گراهام را "تأثیرگذارترین شخص در زندگی حرفه‌ای خود" نامیده است .

سایر شاگردان نامدار او عبارتند از :

• والتر شلاس (Walter Schloss): یکی دیگر از شاگردان مستقیم گراهام که عملکردی درخشان برای دهه‌ها داشت.

• ایروین کان (Irving Kahn): از دستیاران پژوهشی گراهام که تا ۱۰۹ سالگی به سرمایه‌گذاری ادامه داد.

• جان نِف (John Neff): مدیر افسانه‌ای صندوق وینزور.

• ماریو گابلی (Mario Gabelli): سرمایه‌گذار مشهور ارزشی.

جملات معروف و آموزنده بنجامین گراهام

• درباره نوسانات بازار: «در کوتاه‌مدت، بازار یک دستگاه رأی‌گیری است، اما در بلندمدت یک دستگاه وزن‌کشی است.» (منظور وزن‌کشی بر اساس ارزش واقعی)

• درباره تأثیر احساسات: «بزرگ‌ترین دشمن سرمایه‌گذار، احتمالاً خودش است.»

• درباره تفکر مستقل: «اگر به خاطر اعتماد به نفس یا به دلیل پیروی از جمع، یک سهام را به قیمتی بالاتر از ارزش ذاتی‌اش بخرید، ناگزیر ضرر خواهید کرد.»

• درباره حاشیه امن: «حاشیه امن همیشه به قیمت خرید بستگی دارد.»

• درباره آینده‌نگری: «برای سرمایه‌گذاری موفق، نیازی به IQ بالا نیست. نیاز به توانایی کنترل امیالی است که می‌توانند دیگران را به دردسر بیندازند.»

نتیجه‌گیری: درس‌هایی برای سرمایه‌گذاران ایرانی

بنجامین گراهام به سرمایه‌گذاران ایرانی می‌آموزد که بازار سهام را نه به عنوان یک کازینو، که به عنوان محلی برای مشارکت در کسب‌وکارهای واقعی نگاه کنند. او به ما می‌آموزد که نوسانات قیمت را نه با ترس و طمع، بلکه با خونسردی و تحلیل بنگریم.

درس‌های کلیدی گراهام برای سرمایه‌گذار ایرانی:

• از جمعیت جدا شوید: وقتی همه در حال خرید یک سهام داغ هستند، به دنبال حاشیه امن بگردید.

• تحقیق کنید، نه هیجان: پیش از خرید سهام یک شرکت، ترازنامه، سودآوری و بدهی‌های آن را به دقت بررسی کنید.

• به دنبال تخفیف باشید: تنها زمانی سهام بخرید که قیمت آن به اندازه کافی از ارزش ذاتی‌تان فاصله دارد.

• صبور باشید: گاهی آقای بازار ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌دهد تا پیشنهاد خوبی بدهد. منتظر بمانید.

• بین سرمایه‌گذاری و سفته‌بازی تفاوت قائل شوید: بدانید که آیا در حال سرمایه‌گذاری هستید یا صرفاً در حال قمار کردن بر روی نوسانات قیمت.

بنجامین گراهام نه یک معامله‌گر صرف، بلکه یک فیلسوف سرمایه‌گذاری بود. او به ما نشان داد که در دنیایی که پر از نوسان و هیجان است، تنها راه رسیدن به موفقیت بلندمدت، پایبندی به اصولی چون "حاشیه امن" و "تحلیل ارزش ذاتی" و بی‌توجهی به هیجانات لحظه‌ای "آقای بازار" است.

همین الان برای گرفتن غیرحضوری کد بورسی اقدام کن. کافیه روی لینک زیر کلیک کنی و مراحل ثبت نام سجام و دریافت کد بورسی را انجام بدی و وارد دنیای سرمایه گذاری بشی. 

برای دریافت کد بورسی رایگان در کارگزاری آگاه کلیک کنید

ما یک کانال تلگرام خصوصی به نام آموزش سرمایه گذاری و بازنشستگی سریع ایجاد کردیم که به شما کمک می کنیم تا در مدت 3 الی 5 سال بتونید با سرمایه گذاری درست و به موقع در سهام، طلا و سایر دارایی ها به بازنشستگی سریع برسید. برای عضویت در کانال تلگرام خصوصی و دریافت همزمان فایل سرمایه گذاری ما کافیه به دایرکت پیج اینستاگرام و یا شماره همراه:  09365763452 در واتس اپ پیام بدید تا شرایط عضویت براتون ارسال بشه.