در میان غول‌های دنیای سرمایه‌گذاری، پیتر لینچ (Peter Lynch) چهره‌ای کاملاً متفاوت است. او برخلاف بسیاری از همتایانش که به معاملات پیچیده و مدل‌های مالی سنگین شهرت دارند، با ساده‌ترین اصل ممکن به شهرت رسید: «در چیزی سرمایه‌گذاری کن که می‌شناسی.» او به سرمایه‌گذاران عادی ثابت کرد که گاهی برای کشف سهام‌های برنده، نیازی به تیم‌های تحلیلگر وال‌استریت نیست؛ کافی است چشم‌ها را به‌روی دنیای اطراف باز کنید. در این مقاله، با زندگی، شخصیت و استراتژی‌های منحصربه‌فرد پیتر لینچ آشنا می‌شویم.

پیتر لینچ کیست؟ از کودکی سخت تا افسانه صندوق مگلان

پیتر لینچ در سال ۱۹۴۴ در نیوتن، ماساچوست به دنیا آمد . زندگی او در ۱۰ سالگی با مرگ پدرش بر اثر سرطان مغز دگرگون شد. برای کمک به معاش خانواده، نوجوانی خود را به عنوان کادی (حامل چوب گلف) در زمین‌های گلف مشغول به کار شد . همین شغل ظاهراً ساده، سرنوشت او را تغییر داد. او در زمین گلف با مدیران و سرمایه‌گذاران ثروتمند هم‌کلام می‌شد و مکالمات آن‌ها درباره بازار سهام، جرقه‌ای برای علاقه مادام‌العمرش به سرمایه‌گذاری زد .

یکی از مشتریان ثابت زمین گلف، جرج سالیوان، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری عظیم فیدلیتی (Fidelity) بود . این آشنایی بعدها راه لینچ جوان را برای ورود به دنیای حرفه‌ای سرمایه‌گذاری هموار کرد. لینچ با بورسیه تحصیلی که مخصوص کادی‌ها بود، وارد بوستون کالج شد و سپس در مدرسه وارتون دانشگاه پنسیلوانیا MBA گرفت . او در سال ۱۹۶۶ به عنوان کارآموز تابستانی به فیدلیتی پیوست و پس از خدمت سربازی، به‌طور رسمی در این شرکت مشغول به کار شد .

در سال ۱۹۷۷، اتفاقی سرنوشت‌ساز رخ داد: مدیریت صندوق مگلان (Magellan Fund) ، یک صندوق کوچک و گمنام ۲۰ میلیون دلاری، به لینچ ۳۳ ساله سپرده شد . او ۱۳ سال این صندوق را مدیریت کرد و نتیجه، یکی از شگفت‌انگیزترین رکوردهای تاریخ سرمایه‌گذاری بود.

دوران طلایی مگلان: بازدهی ۲۹.۲٪ سالانه

پیتر لینچ در طول ۱۳ سال مدیریت صندوق مگلان (۱۹۷۷ تا ۱۹۹۰)، بازدهی مرکب سالانه ۲۹.۲٪ را برای سرمایه‌گذارانش به ارمغان آورد . این یعنی اگر کسی در ابتدای کار لینچ، ۱۰,۰۰۰ دلار در این صندوق سرمایه‌گذاری کرده بود، در پایان دوران او بیش از ۲۸۰,۰۰۰ دلار داشت .

دارایی تحت مدیریت صندوق از ۲۰ میلیون دلار به ۱۴ میلیارد دلار افزایش یافت و مگلان به بزرگ‌ترین صندوق سرمایه‌گذاری مشترک در جهان تبدیل شد . در اوج موفقیت، از هر ۱۰۰ آمریکایی، یک نفر در صندوق تحت مدیریت پیتر لینچ سرمایه‌گذاری کرده بود .

لینچ در سال ۱۹۹۰ و در سن ۴۶ سالگی (همان سنی که پدرش فوت کرده بود) تصمیم گرفت بازنشسته شود تا زمان بیشتری را با خانواده بگذراند . جمله معروف او در آن زمان این بود: «وقتی تعداد اپراها از تعداد مسابقات فوتبال بیشتر می‌شود، می‌فهمی که مشکلی در زندگیت وجود دارد.»

فلسفه سرمایه‌گذاری: "در چیزی سرمایه‌گذاری کن که می‌شناسی"

مهم‌ترین و مشهورترین اصل پیتر لینچ، "سرمایه‌گذاری در چیزهایی که می‌شناسید" (Invest in What You Know) است . او معتقد بود سرمایه‌گذاران عادی یک "مزیت خانگی" (Home Court Advantage) نسبت به تحلیلگران حرفه‌ای دارند: آن‌ها هر روز با محصولات و خدمات شرکت‌های مختلف سروکار دارند و می‌توانند روند موفقیت یا شکست آن‌ها را پیش از دیگران تشخیص دهند .

لینچ می‌گفت: «پشت هر سهمی، یک شرکت وجود دارد» . او به سرمایه‌گذاران توصیه می‌کرد که به جای دنبال‌کردن شایعات یا توصیه‌های داغ، به اطراف خود نگاه کنند. فروشگاهی که همیشه شلوغ است، محصولی که همه از آن تعریف می‌کنند، یا خدمتی که خودتان به‌عنوان مشتری از آن راضی هستید، می‌تواند سرنخی برای کشف یک سهم عالی باشد .

داستان‌های معروف از کشف سهام در زندگی روزمره

لینچ چند مثال کلاسیک از این رویکرد دارد:

• Dunkin‘ Donuts: خودش مشتری پروپاقرص این زنجیره دونات‌فروشی بود. او متوجه شد که همیشه صف‌های طولانی در فروشگاه‌ها هست و مشتریان وفادار بارها و بارها برمی‌گردند. این مشاهدات ساده او را به تحقیق عمیق‌تر واداشت و در نهایت سهام این شرکت برای صندوق مگلان بیش از ۱۵ برابر سودآوری کرد (یک "۱۵-بگر") .

• L‘eggs (Hanes): داستان از این قرار بود که همسر لینچ از یک نوع جوراب شلواری زنانه با بسته‌بندی تخم‌مرغی شکل که در سوپرمارکت‌ها فروخته می‌شد، تعریف می‌کرد. لینچ تحقیق کرد و متوجه شد شرکت تولیدکننده (Hanes) پتانسیل بالایی دارد. او سهام را خرید و تا ۶ برابر سود کرد .

استراتژی‌ها و اصول سرمایه‌گذاری پیتر لینچ

در ادامه، مهم‌ترین استراتژی‌ها و اصولی که پیتر لینچ را به یک افسانه تبدیل کرد، مرور می‌کنیم:

۱. مفهوم "تن‌بگر" (Tenbagger) و جستجوی آن

لینچ اصطلاح تن‌بگر را ابداع کرد؛ به سهامی اطلاق می‌شود که ارزش آن حداقل ۱۰ برابر شود . او تمام عمر حرفه‌ای خود را صرف یافتن چنین سهام‌هایی کرد. به‌گفته او، برای یافتن تن‌بگرها نباید به سراغ داغ‌ترین صنایع رفت، بلکه باید در صنایع کسل‌کننده، نامحبوب یا حتی زننده (مثل مدیریت پسماند) جستجو کرد، زیرا رقابت در آن‌ها کمتر است .

۲. ترکیب رشد و ارزش (GARP)

لینچ را بنیانگذار سبک سرمایه‌گذاری "رشد با قیمت منطقی" (GARP - Growth at a Reasonable Price) می‌دانند . او نه صرفاً به دنبال سهام‌های ارزان (ارزشی) بود و نه سهام‌های گران‌قیمت اما با رشد بالا (رشدی). او به دنبال شرکت‌هایی می‌گشت که هم نرخ رشد خوبی دارند و هم قیمت آن‌ها نسبت به این رشد، منطقی به نظر می‌رسد.

برای سنجش این موضوع، او از نسبت P/E به رشد (PEG Ratio) استفاده می‌کرد. این نسبت از تقسیم P/E بر نرخ رشد سودآوری شرکت به دست می‌آید. لینچ معتقد بود اگر PEG کمتر از ۱ باشد، سهام ارزنده است .

۳. اهمیت ترازنامه و نسبت بدهی

لینچ تأکید زیادی بر سلامت مالی شرکت‌ها داشت. او معتقد بود سرمایه‌گذاران باید قبل از خرید سهام، ترازنامه شرکت را بررسی کنند . او شرکت‌های با بدهی کم و وجه نقد بالا را ترجیح می‌داد . مقایسه معروف او این بود: دو شرکت را در نظر بگیرید که سهامشان از ۵۰ دلار به ۳ دلار سقوط کرده است. یکی ۳ میلیون دلار پول نقد و بدون بدهی است، دیگری ۳ میلیون دلار بدهی و بدون پول نقد. انتخاب کدام واضح است؟

۴. خرید از مدیران شرکت (Insider Buying)

یکی از نشانه‌های مثبت از دیدگاه لینچ، خرید سهام توسط مدیران شرکت است . او می‌گفت: «هیچ اطلاعات محرمانه‌ای بهتر از این نیست که مدیران خودشان سهام شرکت‌شان را می‌خرند.» اگر کسی که از درون شرکت خبر دارد، پول خود را روی سهام می‌گذارد، نشانه خوبی است.

۵. تنوع‌بخشی متعادل

اگرچه لینچ در اوج مدیریت مگلان بیش از ۱۴۰۰ سهم در پرتفوی داشت ، اما به سرمایه‌گذاران عادی توصیه می‌کرد که بیش از ۵ سهم را همزمان در اختیار نداشته باشند . تشبیه معروف او: «داشتن سهام مثل بچه‌دار شدن است. بیشتر از توانایی‌ات نمی‌توانی داشته باشی.»

۶. تمایز بین نوسان و ضرر

لینچ به سرمایه‌گذاران می‌آموخت که ریزش بازار را فرصت ببینند، نه تهدید. او می‌گفت: «افت شدید بازار در واقع چیز خوبی است، چون به ما فرصت می‌دهد دوباره شرکت‌های عالی را با قیمت پایین بخریم.» او سرمایه‌گذاران را تشویق می‌کرد که نوسانات را مانند تغییر فصل ببینند؛ همان‌طور که کسی در مینه‌سوتا از آمدن زمستان غافلگیر نمی‌شود، سرمایه‌گذار هم نباید از آمدن ریزش غافلگیر شود .

۷. صبر و دید بلندمدت

لینچ یک معامله‌گر نبود و معامله‌گری را قمار می‌نامید . او می‌گفت: «خریدن سه سهم در روز و فروختنشان در جمعه و خرید سه سهم دیگر در هفته بعد، سرمایه‌گذاری نیست؛ این قمار است.» او معتقد بود باید سهام خوب را برای سال‌ها نگه داشت و به قدرت بهره مرکب اعتماد کرد.

کتاب‌های پیتر لینچ

لینچ پس از بازنشستگی، تجربیات خود را در قالب کتاب‌های پرفروشی به اشتراک گذاشت که هرکدام به یکی از منابع اصلی آموزش سرمایه‌گذاری تبدیل شده‌اند :

• یک درس در وال‌استریت (One Up on Wall Street) - ۱۹۸۹: مشهورترین کتاب او که فلسفه "سرمایه‌گذاری در چیزهایی که می‌شناسی" را به تفصیل توضیح می‌دهد.

• غلبه بر وال‌استریت (Beating the Street) - ۱۹۹۴: در این کتاب، لینچ با مثال‌های متعدد نشان می‌دهد که چگونه سرمایه‌گذاران عادی می‌توانند از حرفه‌ای‌ها پیشی بگیرند.

• یادگیری برای کسب درآمد (Learn to Earn) - ۱۹۹۵: کتابی ساده‌تر برای نوجوانان و تازه‌واردها که مفاهیم پایه‌ای کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری را توضیح می‌دهد.

جملات معروف و آموزنده پیتر لینچ

• درباره تحقیق کردن: «وقتی مردم یخچال یا بلیط هواپیما می‌خرند، خیلی دقت می‌کنند. اما وقتی سهام می‌خرند، یک توصیه در اتوبوس کافی است تا ۵ یا ۱۰ هزار دلار سرمایه‌گذاری کنند، بدون اینکه بدانند چه کار می‌کنند.»

• درباره تفکر مستقل: «اگر بتوانی یک شرکت را در دو دقیقه برای یک بچه ۱۱ ساله توضیح بدهی که چرا مالک آن هستی، یعنی سهم خوبی داری.»

• درباره سرمایه‌گذاری بلندمدت: «کلید پول‌درآوردن از سهام، ترسیدن و خارج شدن از آن‌ها نیست.»

• درباره شناسایی فرصت‌ها: «وقتی اوضاع از وحشتناک به نیمه‌وحشتناک و بعد به خوب تبدیل می‌شود، می‌توانی پول زیادی دربیاوری.»

• درباره فروش سهام: «خلاص شدن از شر سهام خوبی که پول‌ساز هستند و نگه‌داشتن سهام بدی که ضرر می‌دهند، مثل این است که گل‌ها را بکنی و علف‌های هرز را آب بدهی.»

• درباره صبر: «در بازار سهام، زمان به نفع توست. وقتی بازار می‌افتد، اگر پول داری و نگران نیستی، می‌توانی خرید کنی.»

نتیجه‌گیری: درس‌هایی برای سرمایه‌گذاران ایرانی

پیتر لینچ به سرمایه‌گذاران ایرانی می‌آموزد که موفقیت در بازار سرمایه لزوماً نیازمند دسترسی به تیم‌های تحلیلی پیشرفته یا نرم‌افزارهای پیچیده نیست. گاهی ساده‌ترین مشاهدات روزمره می‌تواند به کشف بهترین فرصت‌های سرمایه‌گذاری منجر شود.

برای یک سرمایه‌گذار ایرانی، این یعنی:

• به اطراف خود نگاه کنید: کدام برند لبنی، نوشابه، یا مواد غذایی همیشه در فروشگاه‌ها طرفدار دارد؟

• کدام فروشگاه اینترنتی یا سوپرمارکت زنجیره‌ای همیشه شلوغ است؟

• کدام شرکت خدمات پس از فروش بهتری در صنعت خودرو دارد؟

لینچ تأکید می‌کند که پس از این مشاهده اولیه، باید تحقیق و تحلیل بنیادی را جدی گرفت. ترازنامه شرکت، نسبت بدهی، نرخ رشد سودآوری و نسبت P/E به رشد (PEG) ابزارهایی هستند که می‌توانند مشاهده ساده شما را به یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه تبدیل کنند.

او در نهایت به ما یادآوری می‌کند که بازار سهام را نباید بازی کرد. سرمایه‌گذاری حرفه‌ای نیازمند صبر، تحقیق و دید بلندمدت است. شاید مهم‌ترین درس پیتر لینچ این باشد: برای سرمایه‌گذاری موفق، به یک نابغه بودن نیاز نیست؛ کافی است یک انسان کنجکاو و منظم باشید.

همین الان برای گرفتن غیرحضوری کد بورسی اقدام کن. کافیه روی لینک زیر کلیک کنی و مراحل ثبت نام سجام و دریافت کد بورسی را انجام بدی و وارد دنیای سرمایه گذاری بشی. 

برای دریافت کد بورسی رایگان در کارگزاری آگاه کلیک کنید

ما یک کانال تلگرام خصوصی به نام آموزش سرمایه گذاری و بازنشستگی سریع ایجاد کردیم که به شما کمک می کنیم تا در مدت 3 الی 5 سال بتونید با سرمایه گذاری درست و به موقع در سهام، طلا و سایر دارایی ها به بازنشستگی سریع برسید. برای عضویت در کانال تلگرام خصوصی و دریافت همزمان فایل سرمایه گذاری ما کافیه به دایرکت پیج اینستاگرام و یا شماره همراه:  09365763452 در واتس اپ پیام بدید تا شرایط عضویت براتون ارسال بشه.